Taurus TRX QRP wg SP5DDJ

[SP5GND]

W BFO jedyną cewką jest dławik. Wymiana na inny dała minimalne zmiany. Największą zmianę dała wymiana rezonatora na taki w małej obudowie, ale i tak udało się uzyskać maksymalnie 8,000 MHz.

[SP9FKP]

Większe "przeciągnięcie" uzyskasz łącząc 2 rezonatory równolegle. To stary (jak ja) i sprawdzony patent.

[SP6IFN]

Ja robię to wymieniając dławik na cewkę strojoną rdzeniem. wykorzystuję obwód z filtru p.cz.10,7 MHz o wym.12x12mm, nie wykorzystuję ekranu tego filtru. Wstępnie nawijam ok 50 zw. drucika (fi 0,10 lub podobny) i dostrajam. Jeśli jeszcze nie pasuje to wtedy zmieniam ilość zwojów tejże ceweczki. Mam szeroki zakres regulacji. Bardzo wygodny sposób. Jako że używane kwarce w filtrach znacznie odbiegają od uzyskanego pasma przenoszenia filtru uzyskuję w ten sposób możliwość precyzyjnego ustawienia generatora BFO na krawędzi filtru, a tym samym jakości odbieranego sygnału SSB (lub CW, jeśli ktoś woli telegrafię). Polecam!!!
Czasem w szeregu z kwarcem wstawiam też trymer, sam, lub z dławikiem, w zależności od tego jaką wstęgę chcę odbierać , LSB/USB. Do budowy swoich filtrów używam precyzyjnie dobieranych demobilowych kwarców, a do BFO tych najbardziej "odjechanych" częstotliwościowo, które nie pasują już do filtrów. Rozumiem, że bolączką jest kupno małej ilości rezonatorów i nie ma z czego wybierać. Takie nasze hobby, budujemy a tego co mamy. Życzę sukcesów!
Ryszard

[SP5GND]

Dziękuję za podpowiedzi. Przed użyciem przestrajanej cewki chciałem jeszcze sprawdzić zachowanie bez niej, czyli ze zwartym dławikiem. Okazało się, że częstotliwość skoczyła do ponad 8,002 MHz i nie dało się zejść do 8,0012 za pomocą trymera. Jednocześnie zastąpienie trymera kondensatorem 4,7 pF dało częstotliwość poniżej 8,0012 MHz. Wywnioskowałem więc, że oryginalny trymer jest zbyt duży i wlutowałem zielony 5,5-30 pF. Zgodnie z oczekiwaniami udało się bez trudu uzyskać 8,0012 MHz. Zastanawiam się tylko dlaczego były konieczne takie zmiany. Ani z instrukcji ani opisów budowy Taurusa 80 przez różne osoby nie wynikało żeby miały być jakiekolwiek trudności ze strojeniem BFO.

I jeszcze jedna kwestia: skąd właściwie ta częstotliwość 8,0012 MHz? W oryginalnym Taurusie jest 9,9965 MHz, czyli przesunięcie 3500 Hz względem częstotliwości pośredniej. Skąd więc 1200 Hz przy pasmie 80 m?

[SP9FKP]

Niestety, parametry rezonatora silnie zależą od producenta, technologii i wielu innych , trudnych do przewidzenia parametrów. Do tego do dochodzą indywidualne okoliczności związane z montażem i (znów) parametrami zastosowanych podzespołów wokół rezonatora co w sumie daje sporą tolerancję na częstotliwość generowania BFO. Cały smak konstruowania własnych urządzeń, przynajmniej dla mnie, polega na znalezieniu sposobu na to by zgrać wszystko "do kupy" tak by osiągnąć zamierzony efekt.
Oczywiście, te same uwarunkowania dotyczą rezonatorów w filtrze kwarcowym zatem w efekcie może okazać się, że filtr wypada w nieco innym zakresie niż u autora. Zatem podejście, że koniecznie trzeba sprowadzić częstotliwość BFO do podanej przez autora, jest błędem. Ta częstotliwość wynika z wypadkowej charakterystyki filtra i powinna być usadowiona na zboczu tak, by uzyskać założone pasmo przenoszenia modulacji.
Trochę to zagmatwane ale dojdziesz do wprawy i zapewniam, że będziesz potrafił prawidłowo ustawić BFO "na ucho".
Trzymam kciuki.

[SP6IFN]

I jeszcze jedna kwestia: skąd właściwie ta częstotliwość 8,0012 MHz? W oryginalnym Taurusie jest 9,9965 MHz, czyli przesunięcie 3500 Hz względem częstotliwości pośredniej. Skąd więc 1200 Hz przy pasmie 80 m?

A jaka jest częstotliwość kwarców w Twoim filtrze na pasmo 80 m?
Ryszard

[SP9LVZ]

Jak poradzić sobie z BFO w Taurusie.
W zależności od pasma i sposobu mieszania BFO albo musisz mieć powyżej albo poniżej filtru. To robi dużą różnicę.
Rezonator do BFO należy wyselekcjonować na etapie wybierania rezonatorów do filtru mierząc ich częstotliwość generowaną. Do filtru wybieramy te o jak najbardziej zbliżonych częstotliwościach, a na BFO odkładamy te skrajne. Najniżej generujący jako dolny a najwyżej ten górny. W ten sposób będziemy mieć właściwe wybrane rezonatory.
W Taurusie BFO odbiornika jest generowane na wewnętrznej strukturze MC3362, ale my decydujemy o elementach zewnętrznych czyli o dwóch kondensatorach stanowiących dzielnik pojemnościowy i o tym jak będzie dołączony rezonator. 
Jeśli chcemy mieć BFO powyżej filtru to może się okazać, że rezonatora wcale nie trzeba za dużo przeciągać w górę, bo filtr drabinkowy z natury ma częstotliwość środkową obniżoną w stosunku do częstotliwości rezonatorów. Gorzej jest z dolnym BFO bo trzeba dosyć dużo przeciągnąć, ale rezonatory łatwiej przeciąga się w dół niż w górę.
Co robić?
Jeśli chcemy przeciągać w górę, to zacznijmy od tego, że nie dajemy dławika w szereg tylko należny dobrać pojemności dzielnika (56p i 100p wg oryginalnego schematu) i kondensator szeregowy z rezonatorem. Może się nawet okazać, że nie należny stosować kondensatora szeregowego z rezonatorem a równoległy. Test należy zrobić pomijając dławik i kondensator szeregowy. Weryfikujemy jaką częstotliwość generuje sam rezonator (oczywiście kondensatory dzielnika muszą być). Jeśli użyliśmy rezonatora generującego najwyższą częstotliwość ze wszystkich, to zmieniając wartości pojemności dzielnika i kondensator szeregowy lub równoległy do rezonatora powinniśmy uzyskać wymaganą częstotliwość górnego BFO (bez dławika).
W przypadku gdy chcemy mieć dolne BFO to użyjemy rezonatora który generował nam "z natury" najniższą częstotliwość, wtedy można zwiększyć pojemności w dzielniku (co obniży częstotliwość generowaną) i raczej na pewno trzeba będzie zastosować indukcyjność szeregowo z rezonatorem. Tu techniki wyżej opisywane, można użyć dwóch rezonatorów równolegle, cewki przestrajane lub dławik o dobranej indukcyjności z szeregowym trymerem do dostrojenia.

W pierwotnej wersji toru nadajnika BFO jest wykonane na tranzystorze 2N3904 i podejście jest takie same, czyli dobór kondensatorów dzielnika i przy rezonatorze.
Problem jaki powstaje to dwa filtry, oddzielny toru RX i oddzielny toru TX. Mogą mieć one różne charakterystyki i w związku z tym sygnały odbioru i naszego nadawania rozjeżdżają się. W mojej wersji dodałem prosty układ RIT by korygować tą rozbieżność.

Obecnie bardzo niskim kosztem można wykonać prosty generator na Si5351 który generuje VFO i BFO, na Arduino Nano i Oled, zastępując układ VFO i BFO w Taurusie, polecam takie rozwiązanie co uwspółcześni Taurusa.

p/s niestety strona z opisem mojego wykonania Taurusa, do której link jest w #1 już nie funkcjonuje.

[SP5GND]

Co do częstotliwości użytych kwarców, to nie mam ich zapisanych, ale gdy wziąłem kwarc z zestawu, do którego dobierałem kwarce do filtru, to według NanoVNA fs=7,996350 MHz, fp=8,01300 MHz. Ponadto Lm=21,8 mH, Cp=4,37 pF. Według DISHAL częstotliwość środkowa filtru wynosi wtedy 7,997826 MHz. Jeśli filtr ma mieć szerokość 2,4 kHz, to zbocze filtra wypada na 7,999 MHz. Wychodzi 2,2 kHz odległości od zbocza do BFO. Zmierzyłem też filtr z płytki Taurusa i wyszła częstotliwość środkowa 7,99743 MHz. Podobnie daleko od BFO.

[Obrazek: https://i.imgur.com/teC6kh8.png]

Nie wiem jaka jest częstotliwość środkowa filtru w Taurusie 20, ale jeśli też była jakieś 2 kHz poniżej częstotliwości nominalnej rezonatorów, czyli jakieś 9,998 MHz, to BFO na 9,9965 MHz jest bardzo blisko krawędzi filtru i to się w moim rozumieniu spina. Może ta wartość 8,0012 MHz dla 80 metrów to było po prostu 8 MHz i połowa z szerokości filtru 2,4 kHz? Bez wnikania gdzie rzeczywiście wypada pasmo filtru, bo ludzie i tak zestroją na ucho? Tylko wtedy nie rozumiem dlaczego te częstotliwości BFO w instrukcji są podane tak kategorycznie.

Dziękuję za szczegółowe porady odnośnie strojenia BFO, na pewno się przydadzą. Fajny jest też pomysł unowocześnionej wersji na Si5351, będzie zajęcie po uruchomieniu oryginalnego Taurusa.

[SP6IFN]

Tylko wtedy nie rozumiem dlaczego te częstotliwości BFO w instrukcji są podane tak kategorycznie.

A to dlatego że konstruktor w swojej wersji stosował się do filtru który zbudował. I nie jest dla Ciebie istotnym co napisał w swojej instrukcji, i nie możesz się tego ściśle trzymać. Na stole masz filtr który zbudowałeś, masz też świetny przyrząd pomiarowy, określasz więc po pomiarach uzyskane parametry. Jeśli są takie jak napisałeś, to wspaniale. Teraz ustawiasz swoje BFO dokładnie w odległości 1,5 kHz od środkowej częstotliwości SWOJEGO filtru po odpowiedniej jego stronie. I to wszystko, radio będzie grało. Pamiętać jednak trzeba że po wmontowaniu filtru do układu jego parametry się nieco zmienią....zakładam że pomiar filtru wykonany był "na gorąco", bez specjalnego dopasowania do Nano VNA (co jest sprawą ważną). Nie obrażam Ciebie jako konstruktora...tylko głośno myślę. W końcowej fazie uruchamiania ustawisz odbiór na najlepszy.
Życzę powodzenia!
Ryszard

[SP2JQR]

1. Na obrazku pomiar obrazuje kompletnie niedopasowany filtr. Aby go dopasować musisz z obu stron szeregowo z filtrem podłączyć PR-ki 1k i tak ustawić oporności aby wierzchołek był jak najbardziej płaski. Nie przejmuj się że tłumienie będzie duże, tzn, że ten wierzchołek będzie dużo poniżej linii zerowej. 
Jeśli już ustawisz PR na najbardziej płaski wierzchołek to zmierz oporności obu PRków. Mogą się nieco różnić.

2. Następnie otwórz program RF Sim i oblicz dopasowanie dla zmierzonych oporności przy pomocy ogniwa typu L. Programem wylicz kondensator i cewkę  osobno dla wejścia i wyjścia filtru.
Dobierz ilość zwojów na typowych pierścionkach amidona, pojemność zestaw z kondensatora stałego i trymera. Podłącz dwa obliczone obwody L

3. Zmierz filtr z dodanymi obwodami dopasowującymi typu L na wejściu i na wyjściu. Przed pomiarem nastrój trymery na najbardziej płaski wierzchołek. Tym razem pomierzona charakterystyka nie będzie dużo poniżej linii zerowej. Nie zapomnij skalibrować przyrząd przed pomiarem.

Jeśli jesteś bardzo początkuący to odpuść sobie punkt 2 i 3. Wymaga to wczwśniejszego pogłębienia wiedzy na temat programu RF Sim oraz samego analizatora, lub bardzo szczegółowego poprowadzenia poszczególnych czynności przez bardziej doświadczonych kolegów. Nie opiszę tego w tym momencie, za dużo pisania.

Częstotliwość BFO ustawia się 300Hz poniżej i powyżej końca płaskiej części charakterystyki. Jeśli filtr jest bardzo prosty ( np. 4kwarce) to można zwiększyć ten odstęp do 500Hz.
W filtrach drabinkowych zwykle lewe zbocze jest łagodniejsze. Powoduje to różnicę w audio między górną a dolną wstęgą. Taka uroda drabinek.